BudownictwoB2B: OknaidrzwiB2B DachyB2B InstalacjeB2B WykańczanieB2B PrzegrodyB2B
 
 
Szukaj według województwa

Wybierz województwo:

 
 
Vademecum

Sporty walki - Jak starożytni gladiatorzy

Sporty walki nierozerwalnie związane są z historią igrzysk olimpijskich. I to nie tylko tych nowożytnych, ale i tych, które odbywały się w starożytnej Olimpii. Grecka publiczność mogła podziwiać herosów rywalizujących w zapasach, boksie oraz pankrationie - brutalnej konkurencji, będącej połączeniem boksu i zapasów, w której zawodników ograniczały tylko 3 reguły (nie wolno było atakować oczu przeciwnika, gryźć oraz atakować genitaliów rywala). Walczyli oni o własną chwałę i męstwem sławili miasta-państwa, z których pochodzili.


Obecnie - nie licząc szermierki - w kalendarzu olimpijskim znajdują się 4 dyscypliny, w których możemy podziwiać przedstawicieli sportów walki. Dwa z nich oparte są na uderzeniach (boks, taekwondo), a dwa na chwytach (zapasy, judo). W każdej z nich w akcji można zobaczyć zarówno mężczyzn, jak i kobiety, które podczas starożytnych igrzysk nie miały nawet prawa wstępu na trybuny. W Londynie wśród specjalistów i specjalistek od sportów walki rozdano łącznie 53 komplety medali, czyli ponad jedną szóstą ogółu. To wyraźnie pokazuje jak wielkim zainteresowaniem cieszą się zmagania sportowców, którym nie straszne są mocne i precyzyjne ciosy, duszenia czy przerzuty. Którzy swoją odwagą pragną nawiązać do postawy nieustraszonych gladiatorów z czasów starożytnych.

BOKS:

 
Walka bokserska to pojedynek dwóch zawodników na pięści w specjalnych rękawicach, na określonych zasadach. Walka odbywa się na ringu, który jest w kształcie kwadratu o boku długości 4,9-6,1 (4,3-6,1 m w przypadku zawodowców). Nad przebiegiem walki czuwa arbiter ringowy oraz sędziowie punktowi.

W boksie amatorskim są tylko trzy rundy. Każda z nich trwa 3 minuty, a przerwa pomiędzy nimi - minutę. W boksie amatorskim wygrywa zawodnik, któremu sędziowie naliczą (przy pomocy specjalnego systemu komputerowego - maszynek) więcej celnych uderzeń. Walka może skończyć się przed czasem przez KO (nokaut) - gdy zawodnik zostaje powalony przez rywala i wyliczony przez sędziego do dziesięciu. Przedwcześnie walkę kończy również TKO (nokaut techniczny) - gdy jeden z zawodników nie jest w stanie fizycznie walczyć dalej. Decyzję o zakończeniu pojedynku przez TKO może podjąć sędzia ringowy (wtedy następuje tzw. RSC - referee stopped contest), lekarz przy ringu, sam zawodnik lub jego sekundant.

W trakcie walki nie można: uderzać poniżej pasa, przytrzymywać, popychać, szarpać, kopać, pluć, gryźć; uderzać głową, ramieniem, łokciem; uderzać otwartą rękawicą, "na odlew", przegubem; uderzać w plecy, tył głowy, nerki; zadawać ciosów opierając się na linach, wykorzystując element dźwigni; przytrzymywać przeciwnika przy jednoczesnym zadawaniu ciosów oraz stosować uników w taki sposób, że głowa znajduje się poniżej pasa przeciwnika. Kiedy sędzia przerywa klincz, należy wziąć pełen krok do tyłu. Zabronione jest wyprowadzenie natychmiastowych ciosów po rozdzieleniu. Po zaaplikowaniu przeciwnikowi knockdownu, należy udać się do neutralnego narożnika i odczekać liczenie sędziego. Powalony bokser ma czas do dziesięciu sekund, aby powstać i kontynuować walkę. Zabronione jest uderzanie leżącego, podnoszącego się oponenta. Nie wolno też wypluwać ochraniacza na zęby w celu odpoczynku.

Ciosy stanowią podstawowy element techniki w walce bokserskiej. Są one prawidłowe, jeżeli zadawane są przednią, wypchaną częścią zamkniętej rękawicy (często oznaczoną na biało) w przednie i boczne części głowy (do linii uszu) oraz powyżej pasa z przodu i z boku do linii ramion opuszczonych luźno wzdłuż tułowia. W zależności od tego, która ręka zadaje ciosy, rozróżnia się ciosy prawe i lewe; w zależności od celu, w który wymierzony jest cios, dzieli się je na ciosy na górę (w głowę) i na dół (w tułów); w zależności od ich zasięgu wyróżnia się ciosy krótkie i długie. Ponadto, rozróżnia się: ciosy sierpowe, ciosy proste oraz ciosy z dołu.

Ciosy proste są najczęściej stosowane w walce, charakteryzują się duża szybkością i skutecznością, stosowane są w ataku na dystans i w półdystansie oraz jako kontrciosy w obronie. Rozróżnia się cztery podstawowe ciosy proste: lewy prosty na górę (w głowę), lewy prosty na dół (w tułów), prawy prosty na górę (w głowę) oraz prawy prosty na dół (w tułów). W terminologii bokserskiej lewy prosty określa się jako "jab", natomiast prawy prosty jako "cross". Ciosy sierpowe to z kolei ciosy boczne, które dochodzą do przeciwnika z boku, trafiając w boczne części głowy oraz tułów. Stosowane są najczęściej w półdystanse i charakteryzują się silną pracą skrętną tułowia z przeniesieniem ciężary ciała w kierunku ciosu przy współudziale pracy nóg, bioder i barków. Podstawowymi ciosami sierpowymi są: lewy sierpowy, prawy sierpowy, lewy sierpowy wydłużony oraz prawy sierpowy wydłużony. W terminologii bokserskiej określane są jako "hook". Ciosy z dołu to natomiast ciosy zadawane ręką ugiętą w łokciu. Stosowane są w półdystansie i zwarciu, w ataku i obronie. Podstawowymi ciosami z dołu są prawy z dołu i lewy z dołu. W terminologii bokserskiej określane jako "uppercut".

Elementami obrony w boksie są: odskok, odchylenie i garda. Odskok ma miejsce wtedy, gdy bokser wychodzi poza zasięg ciosów przeciwnika przez odbicie z obu nóg, jest skuteczną obroną bierną przed każdym rodzajem ciosów. Odchylenie polega na cofnięciu tułowia poza zasięg ciosów przeciwnika, przy czym nogi i biodra ustawione w pozycji bokserskiej pozostają nieruchome, stosowane jest w obronie przed ciosami prostymi na górę oraz ciosami sierpowymi. Garda polega natomiast na takim ustawieniu rękawic i przedramion, aby chroniły boksera przed ciosami przeciwnika.

W boksie amatorskim, który znajduje się w kalendarzu olimpijskim, występują następujące kategorie wagowe: papierowa - do 48 kg, musza - do 51 kg, kogucia - do 54 kg, piórkowa - do 57 kg, lekka - do 60 kg, lekkopółśrednia - do 64 kg, półśrednia - do 69 kg, średnia - do 75 kg, półciężka - do 81 kg, ciężka - do 91 kg, superciężka - powyżej 91 kg.

Na obowiązkowy sprzęt ochronny zawodnika w boksie amatorskim składają się: kask ochronny (zabezpiecza łuki brwiowe i uszy przed urazami, najczęściej wykonywany ze skóry, wewnątrz wypełniony gąbką); ochraniacze podbrzusza (tzw. suspensoria, podpaska mosznowa wykonana z tkaniny elastycznej w kształcie woreczka przymocowanego tasiemkami do paska opasującego biodra, ochraniacz stosowany jest obowiązkowo); ochraniacze zębów i warg (tzw. gumowa szczęka, wykonana z miękkiego tworzywa - najczęściej kauczuku - w kształcie półokrągłej rynienki, którą można dopasować do górnej szczęki, zabezpiecza przed utratą zębów i rozbiciem warg).

Pozostałe elementy stroju bokserskiego to: buty (sznurowane sięgające powyżej kostki, wykonane z miękkiej skóry, z cienką podeszwą gumową bez obcasa; nie powinny posiadać żadnych usztywnień i części metalowych); spodenki (wykonane z materiału np. płótna, popeliny lub grubego jedwabiu, sięgają do połowy uda i posiadają pasek szerokości około siedmiu centymetrów, wykonany z trzech lub czterech gum oddzielnie wszytych w materiał innego koloru niż spodenki); rękawice bokserskie (wykonane są ze skóry, wewnątrz posiadają wyściółkę z włosia końskiego lub spienionego poliuretanu, która stanowi minimum 50% masy całych rękawic; wyściółka ma zamortyzować siłę ciosu i dlatego musi być ona umocowana na stałe, nie może się przesuwać ani zmieniać kształtu); owijka (tzw. bandaże lub taśmy; specjalne bandaże, zakładane na dłonie pod rękawice bokserskie, ich zadaniem jest wchłanianie potu oraz stabilizacja nadgarstka i kości śródręcza, co pomaga zapobiegać kontuzjom).

Jako sport amatorski boks pojawił się w programie nowożytnych igrzysk olimpijskich w 1904 roku w Saint Louis. Nieobecny był tylko raz - w 1912 roku (ze względu na zakaz uprawiania tego sportu w Szwecji). W 1946 roku powstało Międzynarodowe Stowarzyszenie Boksu Amatorskiego (AIBA). Obecnie zrzesza ono 194 krajowe związki, od 1974 roku organizuje mistrzostwa świata. Boks amatorski zajmuje w ruchu olimpijskim szczególne miejsce, bowiem wielu późniejszych zawodowych mistrzów świata wagi ciężkiej odnosiło pierwsze ważne zwycięstwa właśnie podczas igrzysk - m.in.: Muhammad Ali, bracia Michael i Leon Spinks, Joe Frazie, George Foreman, Lennox Lewis czy Władimir Kliczko.

JUDO:

 
Walki trwają po 5 minut (w przypadku juniorów - 4 minuty) i odbywają się na macie o wymiarach od 8x8 do 10x10 metrów. Zwycięża ten zawodnik, który rzuci przeciwnika na plecy, utrzyma go leżącego na macie przez 25 sekund lub założy dźwignię bądź duszenie w sposób, który doprowadzi przeciwnika do poddania się. Jeżeli walka nie zostaje zakończona przed czasem, wówczas o wygranej decydują tzw. "małe punkty": yuko - 5 pkt, waza-ari - 7 pkt (przy czym uzyskanie dwóch punktów waza-ari jest równoznaczne z uzyskaniem ippon), ippon - 10 pkt (kończy walkę). Należy pamiętać, że każdy z punktów o większej wartości, ma wyższą wagę niż dowolna ilość zdobytych punktów o mniejszej wartości (np. zawodnik, który w walce zdobył jedno waza-ari, wygrywa z zawodnikiem, który zdobył jakąkolwiek ilość punktów yuko).

Sędzia może przerwać walkę poprzez komendę "mate". Kończy ją natomiast komendą "soremate". Zawodnik może się poddać klepiąc w matę bądź w dobrze widoczną swoją część ciała lub przeciwnika, a także krzycząc słowo "maitta". W przypadku, kiedy obydwoje zawodnicy otrzymają taką samą punktację, odbywa się walka o tzw. "złoty punkt". Zawodnicy walczą wówczas do momentu, kiedy któryś z nich jako pierwszy wykona punktowaną akcję. Wszystkie akcje są ważne i mogą być kontynuowane tak długo, dopóki co najmniej jeden z zawodników dotyka jakąkolwiek częścią ciała pola walki.

Warto dodać, że zawodnicy mogą również otrzymywać kary, które wymierzane są m.in. za: unikanie walki, pasywność (brak próby wykonania akcji przez 30 sekund). Kara zwiększa punkty przeciwnika w sposób następujący: pierwsza shido (czyt. szido) daje żółtą kartkę, tylko ostrzeżenie bez straty punktu; druga kara shido (dawniej - chui, czyt. czui) - zamienia żółtą kartkę na yuko, trzecia kara shido (dawniej - keikoku, czyt. kejkoku) - zamienia yuko na waza-ari. Czwarta kara hansokumake oznacza dyskwalifikację zawodnika.

W trakcie walki zabrania się: uderzania i kopania, dotykania twarzy przeciwnika, atakowania innych stawów niż łokciowy, utrzymywania mocno defensywnej pozycji, technik zwanych kawazu gake (kani basami) i kane sute, noszenia jakichkolwiek metalowych elementów (np. biżuterii - karą za to jest dyskwalifikacja), "fałszywych" ataków, (np. upadanie na kolana bez wykonywania rzutu), ściąganie przeciwnika do parteru siłą (wieszanie się itd.), utrzymywanie innego chwytu za strój niż podstawowy przez więcej niż 3 do 5 sekund bez ataku, trzymania za rękaw mając palce wewnątrz rękawa przeciwnika (tzw. "uchwyt pistoletowy").

W judo obowiązują następujące kategorie wagowe: mężczyźni - do 60 kg, 60-66 kg, 66-73 kg, 73-81 kg, 81-90 kg, 90-100 kg, powyżej 100 kg; kobiety - do 48 kg, 48-52 kg, 52-57 kg, 57- 63 kg, 63-70 kg, 70-78 kg, powyżej 78 kg.

Judoka nosi strój zwany judogą. Składa się on z: spodni (zubon), twardej góry stroju (keikoga) oraz pasa (obi). Judoga może być biała lub niebieska - dla rozróżnienia zawodników. Jest zrobiona z bawełny, gruba i bardzo wytrzymała, aby duże siły działające na nią w trakcie rzutów i duszeń nie rozerwały jej. Nie ogranicza ona przy tym w żaden sposób ruchów zawodnikom. Co do zasady, stroje do judo można podzielić na dwie kategorie: pojedynczo i podwójnie tkane. Pojedynczo tkane (ang. single-weave) są lżejsze i cieńsze, a ich gramatura zawiera się w zakresie 300-550 g/m². Są one mniej wytrzymałe, ale i mniej grzeją. Stroje podwójnie tkane mają gramaturę w zakresie 650–1050 g/m². Trudniej za nie chwycić, co jest oczywistą zaletą na zawodach. Wymiary stroju są ściśle sprecyzowane, np. nogawka nie może kończyć się wyżej niż 5 cm nad kostką. Za niespełnienie tych wymogów zawodnika może czekać dyskwalifikacja.

Judo powstało w Japonii. Jego twórcą był Jigoro Kano, który pod koniec XIX wieku zebrał i ulepszył chwyty jiu-jitsu nadając im nową formę. Kano usunął z jiu-jitsu elementy mogące zagrozić zdrowiu lub życiu i wprowadził nowe, stworzone przez siebie. Nazwę "judo" można tłumaczyć jako "drogę do zwinności" lub "drogę ustępowania". Filozofia judo stworzona przez prof. Kano opiera się na pięciu głównych zasadach: czynić tak, aby było jak najbardziej efektywne współdziałanie ciała i umysłu; "ju" - ustępować, aby zwyciężyć (inaczej: jeśli ktoś cię pcha, to go pociągnij; jeżeli cię ciągnie, to go pchnij); serioku zeno - maksimum skuteczności przy minimum wysiłku; jita kjioei - przez czynienie sobie dobra nawzajem do dobra ogólnego; doskonalić samego siebie.

Techniki judo podzielić można na trzy zasadnicze grupy: rzuty (nage-waza), chwyty (katame-waza) oraz uderzenia (atemi-waza). Trzeba jednak pamiętać, że w judo sportowym nauczane są tylko dwie pierwsze grupy. W judo występują stopnie uczniowskie - kyu i mistrzowskie - dan. Stopniom "kyu" odpowiadają poszczególne kolory pasa: 6 - biały, 5 - żółty, 4 - pomarańczowy, 3 - zielony, 2 - niebieski, 1 - brązowy. Poszczególnym stopniom "dan" (od 1 do 10) odpowiadają natomiast pasy w kolorach: czarnym, biało-czerwonym oraz czerwonym. Awans na wyższy stopień odbywa się po zdanym egzaminie. Najpierw zdaje się na biały pas, a następnie na kolejne. Egzamin sprawdza czy judoka opanował techniki wymagane na dany stopień. Przy egzaminach na stopnie powyżej 3 kyu pod uwagę mogą być brane również wyniki sportowe. Stopnie od 7 dana mają charakter honorowy. Stopnie 7 i 8 dan są przyznawane przez kontynentalne federacje na wniosek krajowych związków, a stopnie 9 i 10 dan przyznaje Międzynarodowa Federacja Judo (IJF) na wniosek federacji kontynentalnych.

W 1964 r. judo stało się dyscypliną olimpijską dla mężczyzn, a pod naciskiem amerykańskich kobiet, od 1988 roku do programu igrzysk weszły również żeńskie zmagania. Polscy zawodnicy wywalczyli dotąd 8 medali olimpijskich w judo (3 złote, 3 srebrne i 2 brązowe). Zdecydowanie najbardziej utytułowaną postacią jest Waldemar Legień, który dwukrotnie był mistrzem (w 1988 i 1992 roku). Grono polskich mistrzów olimpijskich w judo uzupełnia Paweł Nastula (1996).

TAEKWONDO:

 
Spośród olimpijskich sportów walki taekwondo ma zdecydowanie najkrótszą historię. Jako pełnoprawna dyscyplina zadebiutowała w programie igrzysk w Sydney w 2000 roku. Trzeba jednak przyznać, że w minionej dekadzie o taekwondo było głośno nie tylko z powodów sportowych. Wiele kontrowersji wzbudził bowiem podział na kilka odłamów, którym patronowały odrębne federacje. Doszło nawet do tego, że równolegle funkcjonowały trzy niezależne organizacje o... takiej samej nazwie.

Spośród obecnie działających federacji, zdecydowanie największy zasięg mają: Międzynarodowa Federacja Taekwon-Do (International Taekwon-Do Federation - ITF) oraz Światowa Federacja Taekwondo (World Taekwondo Federation - WTF), która zajmuje się promocją taekwondo jako dyscypliny olimpijskiej. W Polsce "odpowiednikami" obu organizacji są: Polski Związek Taekwon-Do oraz Polski Związek Taekwondo Olimpijskiego. Mimo nieznacznych tylko różnic w nazwie, style walk firmowane przez poszczególne federacje dosyć wyraźnie się jednak różnią.

Na zawodach organizowanych przez ITF walczy się w tzw. lekkim kontakcie, a podczas turniejów spod znaku WTF - w tzw. pełnym kontakcie (w formule "full contact" zawodnicy mogą zadawać ciosy z pełną siłą bez żadnych konsekwencji w postaci kar bądź dyskwalifikacji). Ponadto, regulaminy zawodów ITF pozwalają uderzać w twarz pięścią (w rękawicy), natomiast zgodnie z regulaminem WTF - jedynie nogą (pięścią można uderzać tylko w korpus - dlatego w WTF stosuje się głównie techniki nożne).

W taekwondo olimpijskim zawodnicy walczą trzy rundy po dwie minuty na macie puzzlowej o wymiarach 10x10 m. Do turniejowej rywalizacji niezbędne są ochraniacze (szczęki, tułowia - hogo, krocza - suspensor, przedramion i piszczeli, a także rękawiczki i kask). Walkę prowadzi sędzia pola walki, który może przyznawać upomnienia i kary w postaci punktów ujemnych kyongo (-0,5 pkt) oraz gamjon (-1 pkt). Zawodnik może być ukarany za niedozwolone działania takie jak: pchanie przeciwnika, trzymanie przeciwnika w zwarciu, unikanie walki, wychodzenie za matę, atakowanie niedozwolonych stref (poniżej pasa lub pięścią w twarz), atakowanie po komendzie "stop", a także za niesportowe zachowanie. Najniżej punktowane jest kopnięcie proste na tułów (1 pkt), wyżej „wyceniane” są: kopnięcie po obrocie na tułów (2 punkty), kopnięcie proste na głowę (3 punkty) oraz kopnięcie obrotowe na głowę (4 punkty).

Obecnie na zawodach stosowany jest elektroniczny system punktowania, w którym zawodnicy posiadają specjalne ochraniacze na tułów i stopy, a w nich zamontowane są sensory. Po zetknięciu ich w trakcie kopnięcia następuje zamknięcie obwodu i na tablicy elektronicznej pojawia się punkt. Sędziowie punktowi przyznają tylko punkty za techniki na głowę. Walkę można wygrać poprzez: KO (nokaut), RSC (niezdolność przeciwnika do walki), dyskwalifikację przeciwnika za uzyskanie 4 punktów ujemnych, przewagę punktów - każdą przewagę punktową po trzech rundach lub przewagę 12 punktów po drugiej rundzie. W przypadku remisu po trzech rundach zawodnicy walczą dodatkową rundę o "złoty punkt". Wygrywa ten, kto pierwszy zdobędzie punkt.

Warto dodać, że taekwondo uważane jest za dziedzictwo kulturowe Korei - na treningu oraz na zawodach stosuje się zazwyczaj terminologię oryginalną, w języku koreańskim. Sama nazwa dyscypliny składa się z trzech fonetycznych elementów koreańskiej wymowy, wywodzących się z trzech znaków chińskich: tae - oznaczającego stopę, uderzenie stopą lub system technik wykonywanych nogą; kwon - oznaczającego pięść, uderzenie pięścią lub system technik wykonywanych pięścią; do - oznaczającego sztukę, drogę lub metodę wyrażającą osiągnięcie pewnego stanu intuicji w zachowaniu, wynikającej z doświadczenia umysłu i ciała. Obecnie stosowaną nazwę przyjęto w 1955 roku podczas spotkania większości koreańskich mistrzów sztuk walki, które odbyło się w celu połączenia i skodyfikowania wielu zróżnicowanych stylów. Przy tym wszystkim należy pamiętać, że zanim taekwondo zaadaptowane do użytku cywilnego, zostało stworzone i służyło celom militarnym.

Podobnie jak choćby w przypadku judo czy karate, stopień zaawansowania oraz umiejętności zawodnika taekwondo odzwierciedla noszony przez niego pas. Wyróżnia się 10 stopni uczniowskich (kup) oraz 10 stopni mistrzowskich (dan), gdzie 10 gup jest stopniem najniższym, a 10 dan jest stopniem najwyższym. Stopnie dan są zwyczajowo przedstawiane belkami w postaci cyfr rzymskich naszytych na czarnym pasie. Według mistrza Choi Hong Hi, który uchodzi za twórcę taekwondo, zawodnicy nie tylko muszą prezentować odpowiedni poziom walki, ale także przestrzegać kilku zasad etycznych. Chodzi przede wszystkim o: grzeczność i uprzejmość (koreańskie: yeui), rzetelność i uczciwość (yomchi), wytrwałość (innae), samokontrolę i opanowanie (gukgi) oraz nieugiętego ducha i odwagę (baekjul boolgool).

Walki olimpijskie w taekwondo odbywają się w następujących kategoriach wagowych: kobiety - do 49, do 57, do 67 i powyżej 67 kg; mężczyźni - do 58, do 68, do 80 i powyżej 80 kg. Mimo sukcesów na innych imprezach mistrzowskich, polski dorobek w taekwondo na igrzyskach jest na razie wyjątkowo skromny. W 2004 roku Aleksandra Uścińska przegrała w Atenach swoje pierwsze starcie i pożegnała się z turniejem. Podczas igrzysk w Londynie biało-czerwonych reprezentował Michał Łoniewski. Po jednej przegranej walce Polak również szybko stracił jednak nadzieje na medal.

ZAPASY:

 
Celem walki zapaśniczej jest położenie przeciwnika na łopatki. Jest to najbardziej cenne zwycięstwo w zapasach przez tzw. tusz. Wystarczy przez sekundę przetrzymać przeciwnika, aby dwoma łopatkami dotykał maty zapaśniczej. Aby osiągnąć ten cel, stosuje się różnego rodzaju "chwyty" (techniki zapaśnicze), za wykonanie których przyznają sędziowie 1, 2, 3 lub 5 punktów technicznych. Kto zdobędzie więcej punktów, odnosi zwycięstwo na punkty w danej rundzie. Jeżeli będzie to wysoka przewaga punktowa (różnica co najmniej 6 pkt. technicznych), wtedy następuje zwycięstwo na skutek wysokiej przewagi punktowej tzw. tusz techniczny w danej rundzie. Walka w zapasach trwa dwie lub trzy rundy po 2 minuty z przerwą 30 sekund (w przypadku seniorów/ek oraz juniorów/ek) lub dwie lub trzy rundy po 1,5 minuty z przerwą 30 sekund (w przypadku kadetów/ek i młodzików/czek).

Gdy w okresie regulaminowego czasu trwania rundy zawodnicy nie posiadają żadnego punktu technicznego, wtedy następuje dogrywka, która trwa maksymalnie 30 sekund, a rozpoczyna się przymusową klamrą odpowiednią dla danego stylu. Dogrywka może zakończyć się wcześniej, w przypadku gdy któremuś z zawodników udałoby się zdobyć w czasie dogrywki przynajmniej jeden punkt. Gdy w czasie dogrywki żadnemu z zawodników nie uda się wykonać skutecznej akcji technicznej, sędziowie zobowiązani są ukarać stratą punktu i ostrzeżeniem zawodnika (a jednocześnie przyznając zwycięstwo w danej rundzie przeciwnikowi), który wylosował pozycję przymusowej klamry i był w bardziej korzystnej pozycji w czasie dogrywki.

Punkty techniczne zdobywa się za wykonanie techniki, a ich wysokość jest uzależniona od stopnia zagrożenia, w której znalazł się przeciwnik po zaatakowaniu. Jeden punkt techniczny zdobywa się za działania, które powodują doprowadzenie przeciwnika ze stójki do parteru. Parter jest wtedy, kiedy zawodnik znajduje się w leżeniu lub w klęku podpartym (dotyka kolanami, rękoma lub głową maty - minimum trzy punkty podparcia) oraz będzie zdominowany w tej pozycji przez zawodnika atakowanego. Jeden punkt techniczny można uzyskać również za inne działania techniczne w walce, np.: ucieczkę w stójce poza pole walki, za stosowanie fauli w walce, za wyjścia z pozycji parterowej, za rzuty i przerzuty z pozycji stojącej nie doprowadzające do pozycji "zagrożonej" (to taka pozycja kiedy zawodnik atakowany jest obrócony plecami do maty). Dwa punkty techniczne uzyskuje się za takie działania, które doprowadzaj zawodnika atakowanego do pozycji "zagrożonej".

Taką ocenę można również otrzymać za faul przeciwnika, który uniemożliwia poprawne wykonanie akcji technicznej oraz za ucieczkę poza pole walki w pozycji mostowej lub w stójce, kiedy zawodnicy znajdują się w klamrze (uchwycie). Trzy punkty techniczne otrzymuje się za takie działania, które z pozycji stojącej doprowadzają zawodnika atakowanego bezpośrednio do pozycji "zagrożonej". Pięć punktów technicznych otrzymuje się wtedy, kiedy akcja techniczna wykonana została z dużą amplitudą, tzn. technika wykonana była z pełnym oderwaniem przeciwnika od maty i w czasie wykonania jej zawodnik wykonuje duży lot. Warto dodać, że taki rzut jest zwykle bardzo efektowny i widowiskowy dla publiczności.

W zapasach zabronione są "chwyty" bolesne, np.: uderzenia, dźwignie, wyłamywania palców, kopnięcia czy łapanie za włosy. Za stosowanie niedozwolonych "chwytów" można otrzymać ostrzeżenie. Walkę zapaśniczą ocenia trzech sędziów. Sędzia arbiter - prowadzi walkę bezpośrednio na macie, sędzia punktowy - ocenia walkę siedząc blisko obok maty, oraz sędzia kierownik maty - koordynuje pracę wyżej wspomnianych sędziów. Ocena wszystkich sytuacji w walce następuje bezpośrednio po każdorazowym wykonaniu akcji przez zawodników. Za pomocą palców sędziowie pokazują ilość przyznanych punktów dla zawodnika walczącego w czerwonym bądź w niebieskim trykocie (rękawy sędziego są zaznaczone opaskami w odpowiednich kolorach, a sędziowie z boku maty posiadają odpowiednie tabliczki). Sędziowie ubrani są w garnitury, zawodnicy walczą natomiast w trykotach (kostiumach) w kolorach - czerwonym oraz niebieskim. Na nogach posiadają miękkie obuwie zapaśnicze z zabezpieczonymi sznurowadłami tak, aby nie mogły się one odwiązać w walce.

Sama walka odbywa się na miękkiej elastycznej macie zapaśniczej. Pole walki stanowi koło o średnicy 9 m. Dookoła maty znajduje się 1-metrowa strefa pasywności – oznaczona jest kolorem czerwonym. Jeżeli w przebiegu walki zawodnicy znajdą się stopami w tej strefie, na sygnał słowny sędziego muszą się przemieścić do środka maty. Zawodnik stawający do walki musi być suchy (nie może być spocony ani natarty substancjami oleistymi) oraz posiadać chusteczkę dla celów higienicznych. Zawodnicy walczą w odpowiednio dostosowanych kategoriach wagowych w zależności od płci oraz wieku zawodników (grupy wiekowe: seniorzy powyżej 18 lat, juniorzy w wieku 18-20 lat, kadeci w wieku 16-17 lat oraz młodzicy od 13 do 15 lat). W seniorach jest 7 kategorii wagowych: do 55, 60, 66, 74, 84, 96 i 120 kg. Kobiety-seniorki walczą w 7 kategoriach: do 48, 51, 55, 59, 63, 67 i 72 kg. System rozgrywania zawodów uzależniony jest od ilości zawodników startujących w danej kategorii wagowej. Najczęściej występuje systemem pucharowy - zwycięzcy poszczególnych walk przechodzą do dalszych walk rozgrywanych aż do wyłonienia finalistów. Zawodnicy, którzy przegrali z finalistami, walczą w repasażach.

Zapasy dzielą się na styl klasyczny i styl wolny
(przed II wojną światową zwane w Polsce odpowiednio walką francuską i amerykańską). W stylu klasycznym dozwolone są chwyty wyłącznie powyżej pasa, natomiast w stylu wolnym można chwytać przeciwnika również za nogi. W zapasach zabronione są wszelkie techniki sprawiające potencjalne zagrożenie dla zdrowia przeciwnika, np. znane z judo dźwignie czy duszenia. Walka toczyć się może w pozycji stojącej - tzw. stójce i pozycji parterowej, gdy przeciwnik klęczy na kolanach i podpiera się rękoma. W obu tych pozycjach są grupy chwytów i obron, a stosowane umiejętnie w walce stwarzają widowisko pełne ekspresji, dynamiki oraz zaskakujących sytuacji. W pozycji parterowej wyróżnić możemy następujące grupy rzutów: dźwigania do suplesu, odwrotnego pasa, a także wózki - czyli przetaczanie i chwyty, w których atakujemy ręce (zwane potocznie hamerlokami, kluczami i nelsonami). W pozycji stojącej grup chwytów i ich odmian jest jeszcze dużo więcej. Do podstawowych należą: rzuty suplesowe, rzuty biodrowe, powalenia, posadki, rzuty przez bark oraz wywrotki. Do bardzo efektownych akcji należą zwłaszcza suplesy, które polegają na przerzuceniu przeciwnika przez siebie poprzez mocne wygięcie tułowia do tyłu.

Zapasy są jednym z najpopularniejszych i najstarszych sportów świata. Najstarsze wzmianki o tej dyscyplinie pochodzą z około 5000 roku p.n.e. Zanim zapasy stały się sportem, służyły jako element wyszkolenia starożytnych wojowników. Znano je nie tylko w Europie, ale i Afryce - we wsi Beni Hassan w środkowym Egipcie zostały odkryte malowidła jaskiniowe, świadczące o istnieniu judo na pobliskich terenach. W czasach igrzysk starożytnych największą gwiazdą zapaśniczej rywalizacji był - opiewany przez Simonidesa - Milon z Krotony, który świetnie spisywał się również jako bokser i długodystansowiec (już jako młody chłopiec zdobył na igrzyskach tytuł mistrza juniorów, później pozostał niepokonany przez kolejne 24 lata, wywalczył 6 wieńców olimpijskich, 7 pytyjskich i 10 istmijskich). W epoce igrzysk nowożytnych zapasów tylko raz zabrakło w kalendarzu imprezy - w 1900 roku w Paryżu.

Polacy podczas olimpijskich zmagań do tej pory wywalczyli ponad 20 medali. Dwukrotnie mistrzostwo zdobywał Andrzej Wroński (1988, 1996), a po raz triumfowali jeszcze: Kazimierz Lipień (1976, a w 1972 wywalczył jeszcze brąz) oraz Ryszard Wolny i Włodzimierz Zawadzki (obaj 1996). Trzy medale - srebrny i dwa brązowe - wywalczył Józef Tracz, a grono polskich multimedalistów w tej dyscyplinie uzupełnia jeszcze Czesław Kwieciński (2 x brąz). Brązowy medal na igrzyskach w Londynie w 2012 roku zdobył Damian Janikowski. W 2008 roku pierwszy "kobiecy" medal dla Polski wywalczyła Agnieszka Wieszczek (brąz w kat. do 72 kg).

 

logo footer