BudownictwoB2B: OknaidrzwiB2B DachyB2B InstalacjeB2B WykańczanieB2B PrzegrodyB2B
 
 
Szukaj według województwa

Wybierz województwo:

 
 
Vademecum

Bilard - Karambole na stole

Jak w wielu grach, także i w tej początków szuka się w czasach starożytnych. Wzmianki o czymś, co przypominało współczesny bilard, pochodzą z V wieku p.n.e, pisał o tym m.in. scytyjski filozof Anacharsis. Jest też legenda, że ojczyzną bilardu są Chiny.

W czasach średniowiecznych gra miała być alternatywą dla polowań i turniejów rycerskich. W XIII wieku jej areną były ogrody i parki, a zakrzywionym kijem posyłano kule między słupki. Jednak opady deszczu, szczególnie w Anglii, często zmuszały do krycia się pod dachem. Dlatego reguły gry i sprzęt zmieniano, dostosowując je do warunków. Ich częścią wspólną były karambole, czyli uderzenie oznaczonej bili tak, aby trafiła w pozostałe.

W 1469 r. nadworny stolarz francuskiego dworu Henry de Vigne wykonał stół, którego blat otoczony był bandami. Równocześnie "wyprostowano" kij, a na stole pojawił się materiał, aby wyciszyć odgłosy gry. Sześć lat później Jacques Tournebride wystąpił o... licencję sali bilardowej. Początkowo grała tylko arystokracja i elita. Oddawali się mu m.in. francuscy królowie Ludwik XI i XIV, kardynał Richelieu, filozof Immanuel Kant oraz Wolfgang Amadeusz Mozart.

Dla przeciętnego człowieka bilard stał się dostępny dopiero w XIX wieku. Wówczas też pojawiły się pierwsze stoły z otworami (sześcioma lub ośmioma), tzw. łuzami. Pierwszy opis gry sporządził w publikacji pt. Gracz doskonały Charles Cooton w 1674 roku. Niemal dokładnie (bez jednego roku) dwieście lat później w USA zorganizowano premierowe mistrzostwa świata. W 1959 roku powstał światowy związek.

Od kilku lat ta dyscyplina aspiruje do programu igrzysk olimpijskich. Jej największą zaletą jest to, że niesie ze sobą walory integracyjne tak dla rodzin, jak i grup społecznych i zawodowych oraz nie stwarza barier co do wieku i sprawności fizycznej. Światowe doświadczenia dowodzą, że może być wykorzystywany jako środek rehabilitacji osób niepełnosprawnych.

Do Polski bilard dotarł za czasów panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego. Może grał w niego i Tadeusz Kościuszko, gdyż była to popularna rozgrywka w Korpusie Kadetów w Warszawie. Od 1926 roku działa krajowy związek. Najbardziej popularny stał się po zmianach ustrojowych w naszym kraju, gdy opanował bary i puby.

Najbardziej banalna definicja bilardu mówi, że to gra polegająca na uderzaniu bil specjalnymi kijami na stole pokrytym suknem i okolonym bandami. Jednak w tej wzmiance nie zawiera się bogactwo form i odmian ani swoista etykieta. Przy stole nie powinno się komentować gry przeciwnika, palić papierosów, stawiać na bandach jedzenia i napojów, siadać na stole, krzyczeć, przeklinać. Po dobrym zagraniu nie klaszcze się, tylko pstryka palcami. Po skończeniu partii, niezależnie od tego kto wygrał, powinno się pomóc przeciwnikowi wyjmować bile z łuz.

Jeśli chodzi o rodzaje, to w zależności od celu uderzenia wyróżnia się bilard karambolowy i łuzowy. Pierwszy z nich rozgrywany jest na stole bez łuz trzema bilami: czerwoną oraz dwoma białymi (po jednej dla każdego zawodnika). Celem gry jest spowodowanie karamboli, czyli takie uderzenie kijem w białą bilę, aby następnie uderzyła w czerwoną i białą przeciwnika. Za każde takie zagranie przyznawany jest punkt i prawo wykonania kolejnego uderzenia. Po nieudanym zagraniu prawo uderzenia przechodzi na przeciwnika.

W drugim rodzaju bilardu może grać więcej niż dwóch zawodników. Rozgrywka toczy się na stole z 6 bądź 8 łuzami przy użyciu bil. Partia rozpoczyna się od rozbicia tzw. piramidki, a chodzi o to, aby bile poumieszczać w łuzach, które są w rogach i w dłuższych bokach stołu. Można utrudnić sobie zadanie przez ustawienie tzw. grzybka, czyli przeszkody na stole, której bila nie może przewrócić. Inne popularne odmiany to: snooker, poolbilard (kieszeniowy) z wieloma odmianami regionalnymi, z których najbardziej typowe to "ósemka" bądź "dziewiątka", angielski, francuski (tzw. carom).

SPRZĘT

  • kij - składa się z: kapki, feruli, szczytówki, gwintu (w kijach skręcanych) i rączki. Na końcu kija często jest gumka amortyzująca, długość od 914 mm do 1,4-1,5 metra, waga około 0,5-0,6 kg;

  • kreda - smaruje się nią kapkę, aby kij nie ześlizgiwał się z bili;

  • bile - kiedyś wytwarzane z drewna, kamienia, kości słoniowej, bonzoliny, obecnie z żywic syntetycznych tzw. fenolowych. Bile do "ósemki" składają się z 15 bil: od 1-8 bile kolorowe i od 9-15 białe bile z kolorowym paskiem, do "dziewiątki" z 9 bil: od 1-8 bile kolorowe i jedna "połówka" bila nr 9 z żółtym paskiem. Mają najczęściej średnicę 57 mm. Bile do snooker składają się z: 15 bil czerwonych, 6 bil kolorowych (żółta, zielona, brązowa, niebieska, różowa i czarna) oraz białej bili kijowej. Mają średnicę 52,4 mm z tolerancją 0,05 mm i powinny być jednakowej wagi. Bile karambolowe są największe - 62 mm średnicy, 1 czerwona i 2 bile białe, z czego jedna tzw. pikowa z charakterystyczną czarną kropką, czasem zdarza się, że dla potrzeb telewizji wprowadza się bilę żółtą.

  • stół - wykonywany z drewna, bandy z kauczuku, podstawa z płyty kamiennej, sukno wełniane. Trzy rodzaje: poolowy, karambolowy i snookerowy. Pierwszy z nich ma długość od 1,85 do 2,775 m, szerokość 1,388 m, wysokość od podłogi ok. 80 cm. Stół karambolowy ma te same wymiary, a różnica polega na braku łuz. Największy ze stołów jest snookerowy. Maksymalne wymiary to 3,66x1,83x0,85 m, waga płyty kamiennej nawet do 850 kg;

  • trójkąt - plastikowy bądź drewniany, umożliwia ułożenie bil;

  • wędka - przyrząd ułatwiający dostęp do bili w niewygodnej dla gracza pozycji, zakończony tzw. krzyżakiem lub pająkiem;

  • rab - służy do układania bil do dziewiątki, ale coraz rzadziej używany, bo wypierany przez trójkąt;

  • rękawiczka - z trzema palcami, dzięki niej jest mniejsze tarcie podczas prowadzenia kija;

  • pozycjoner - przyrząd służący do zdejmowania bili ze stołu i oznaczania jej miejsca;

  • zdzierak - narzędzie do kształtowania kapki. Ponadto stosuje się szczotki, ściereczki, ręczniki, a nawet... puder.

STRÓJ

Na treningach i w grze towarzyskiej dowolny, w zawodach obowiązkowo muszka, kamizelka, ciemne buty.

 


 

logo footer