BudownictwoB2B: OknaidrzwiB2B DachyB2B InstalacjeB2B WykańczanieB2B PrzegrodyB2B
 
 
Szukaj według województwa

Wybierz województwo:

 
 
Vademecum

Lekkoatletyka - biegi i chody - Królowa sportu

To jedna z najstarszych dyscyplin opartych na ruchu. Czynności, które teraz wykonują sportowcy w poszczególnych konkurencjach, przed wiekami były zwykłymi, codziennymi potrzebami. Trzeba było chodzić, biegać, skakać przez przeszkody...

Zaletą tej konkurencji jest to, że można uprawiać ją w każdych warunkach. Dlatego stała się podstawą nowożytnego wychowania fizycznego i zyskała miano "królowej sportu". W tym rozdziale zajmiemy się konkurencjami, które rozgrywa się na bieżni stadionu, czyli biegami i chodami. Znajdują się one również w programie zawodów halowych. Mniejszą wagę odgrywa tu sprzęt, a liczą się przede wszystkim umiejętności, doświadczenie, siła i sprawność mięśni.

W antycznych igrzyskach były już biegi krótkie. W nowożytnych lekkoatletyka znalazła się w programie pierwszej olimpiady. Panie dołączyły do rywalizacji w Amsterdamie w 1928 roku, a ponadto w latach 1922-34 czterokrotnie odbyły się Światowe Igrzyska Kobiet. Obecnie startuje się na bieżniach tartanowych, wcześniej w użyciu było podłoże żużlowe. W Polsce ta dyscyplina pojawiła się w XIX wieku. Duże znaczenie dla jej rozwoju miały Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół" oraz krakowski Park dr. Jordana. W 1919 roku powstał Polski Związek Lekkiej Atletyki (PZLA). Międzynarodową lekkoatletyką od 1912 roku zarządza IAAF (International Association of Athletics Federations). W 2014 roku po raz pierwszy w Polsce - w trójmiejskiej Ergo Arenie - odbyła się impreza rangi mistrzostw świata.

Biegi krótkie (sprinty)

60 m (hala), 100 m, 200 m, 400 m, sztafety 4x100 m i 4x400 m. W każdej z nich biega się po torach. Jedynie w sztafecie 4x400 m ta zasada dotyczy tylko pierwszych 500 metrów. Czas zatrzymuje przecięcie linii mety piersiami przez zawodnika. Mistrzowie 100-metrówki, która odbywa się po prostej, chlubią się tytułem najszybszego człowieka świata. Do 1887 roku startowano z pozycji stojącej.

Dzisiaj wybiega się z bloków, które w latach 1928/29 wprowadzili amerykańscy trenerzy George Breshnahan i William Tuttle. Natomiast protoplastą tego sposobu startowania był Churles Sherrill, który nogi opierał we wcześniej wykopanych dołkach. W 1938 roku IAAF postanowiła, że żaden rekord nie zostanie uznany bez odczytu siły wiatru. Honoruje się tylko te biegi, w których wiatr w plecy nie przekraczał 2 m/s (ta reguła ma zastosowanie na 100 i 200 metrów oraz w skoku w dal).

W oficjalnych biegach na 200 metrów rywalizacja odbywa się na półokręgu. W 1960 roku nawet Amerykanie zrezygnowali z rozgrywania tego biegu po prostej. Liczy się tutaj poza szybkością technika, bo trzeba zrównoważyć siłę odśrodkową okręgu. Sprintem na wytrzymałość jest 400 metrów, czyli dystans równy jednemu okrążeniu współczesnego stadionu po wewnętrznym torze. Biega się na tzw. długu tlenowym, gdyż przyjmuje się, że człowiek z szybkością bliską maksymalnej przez 30-35 sekund może biec, podczas gdy na pokonanie dystansu 400 m potrzeba ponad 40 sekund. Dlatego mawia się, że zawodnicy muszą nauczyć się znosić ból.

Największe polskie sukcesy na igrzyskach olimpijskich - złote medale: Irena Szewińska (200 m - 1968, 400 m - 1976), Stanisława Walasiewicz (100 m - 1932), sztafeta 4x100 m kobiet (1964), tytuły mistrzów Europy: Irena Szewińska trzykrotnie (100 m i 200 m - 1974, 200 m - 1966), Barbara Sobottowa (200 m - 1958), Wiesław Maniak (100 m - 1966), Stanisław Grędziński (400 m - 1966), sztafeta 4x400 m mężczyzn i 4x100 m kobiet (1966), Jan Werner (400 m - 1969), 4x100 m mężczyzn (1978).

Biegi średnie

od 800 do 1500 metrów. Aby z powodzeniem startować na dwa okrążenia stadionu, trzeba umiejętnie połączyć i szybkość, i wytrzymałość. Początkowo mocno zaczynano, a kończono na ile starczyło sił. Od 1932 roku, gdy Tom Hampson po raz pierwszy zszedł poniżej jednej minuty i 50 sekund, zaczęto biegać tak jak Brytyjczyk, czyli każde okrążenie w podobnym czasie. Aby uniknąć przepychania na starcie, pierwsze 100 metrów biegnie się po torach. Na 1500 m zawodnicy startują z linii wyznaczonej na początku przeciwległej prostej z pozycji stojącej. Tuż po starcie mogą zajmować pozycje na wewnętrznym torze. Ten dystans określa się jako kombinację szybkości, wytrzymałości i taktyki. W europejskiej czołówce biegaczy na średnich dystansach znajdują się też reprezentanci Polski - Marcin Lewandowski i Adam Kszczot.

Biegi długie

Od 3 kilometrów (konkurencja nieolimpijska) poprzez 3 km z przeszkodami, 5 i 10 km, półmaraton (nieolimpijska), maraton, aż na biegach ulicznych (nawet do 100 km) i przełajowych kończąc. Oficjalne biegi do 10 000 m odbywają się na 400-metrowej bieżni stadionu. Tutaj też znajduje się start i meta maratonu, choć jego trasa wiedzie ulicami. Wszyscy zapewne wiedzą, skąd wzięła się nazwa "maraton". To na cześć zwycięstwa Greków nad Persami w 490 roku p.n.e oraz biegu posłańca Filipiadesa z Maratonu do Aten, który po ogłoszeniu wiadomości o wygranej miał paść martwy.

Faktycznie dystans między tymi greckimi miastami wynosi 37 kilometrów. Jednak dla potrzeb pierwszych igrzysk olimpijskich (1896) zaokrąglono dystans do pełnych 40 km. Kolejne metry, a dokładnie 2195 metrów dołożono na igrzyskach w Londynie w 1908 roku, bowiem metę przesunięto przed trybunę, którą zajmowała królowa. I właśnie maraton o długości 42 km 195 m obowiązuje do tej pory. Warto też wspomnieć o biegu przeszkodowym. Powstał w XIX wieku w Oksfordzie. Wówczas biegano na 2 mile, czyli na 3218 m. Podobnie jak w przypadku... dżokejów w końskich wyścigach, tak dla zawodników określono handicap wagowy. IAAF opracowała jednolite zasady biegu dopiero w 1954 roku. Dwa standardowe dystanse biegów z przeszkodami to 2000 i 3000 metrów (rozgrywa się go także na dystansie 1500 m). W biegu na dystansie 3000 m powinno być 28 skoków przez przeszkody, płoty o wysokości 91,4 cm i 76,2 cm dla kobiet oraz 7 skoków przez rów z wodą poprzedzony płotem o tej samej wysokości co pozostałe (na 2000 m - 18 przeszkód i 5 rowów). Basen wodny na 3,66 m szerokości i 0,7 m głębokości zazwyczaj jest po wewnętrznej stronie bieżni. Tym samym okrążenie w tym biegu ma około 390 metrów.

Co ciekawe, kobiety do startów dopuszczono dopiero w XXI wieku. Na 3 km z przeszkodami mistrzem (1980) i wicemistrzem olimpijskim (1976) oraz dwukrotnym mistrzem Europy (1974, 78) był Bronisław Malinowski, w 1960 roku igrzyska wygrał Zdzisław Krzyszkowiak, a Bogusław Mamiński zdobył wicemistrzostwo świata (1983). Złoto z igrzysk z 1932 roku przywiózł legendarny Janusz Kusociński po biegu na 10 km. W mistrzostwach Europy w 1958 roku Polacy zdobyli trzy złote medale, Krzyszkowiak wygrał na 5 i 10 km, a na przeszkodach najlepszy był Jerzy Chromik. W maratonie (1991) Wanda Panfil była mistrzynią świata.

Biegi płotkarskie

Od 60 m (hala) poprzez 100 m (dla kobiet), 110 m (dla mężczyzn) i 400 m. Odbywają się po torach, na krótkich dystansach po prostej. Pojawiły się w Anglii około 1830 roku, a zamiast płotków były drewniane, stabilne barierki o wysokości 106 cm. Płotki, które można było wywracać, weszły do użycia w 1895 roku. Jednak za przewrócenie większej liczby niż trzech następowała dyskwalifikacja. Teraz można to robić bezkarnie.

Panie debiutowały na igrzyskach na 80 metrów, a od 1972 roku biegają na 100 m z 84-centymetrowej wysokości płotkami. Na dystansie czterokrotnie dłuższym muszą pokonać płotki o wysokości 76,2 cm. Panowie na 110 m mają do czynienia z płotkami o wysokości 106,7 cm, a na 400 m z 91,4 cm. Na każdym z dystansów jest po dziewięć płotków, w hali na 60 m pięć.

W 1980 roku Grażyna Rabsztyn ustanowiła rekord świata na 100 m, a dwa lata później Lucyna Langer-Kałek została mistrzynią Europy. Srebro olimpijskie na 80 m zdobyła Teresa Ciepły. Na ubiegłorocznych mistrzostwach świata w Osace polską konkurencją stał się bieg na 400 metrów przez płotki. Brązowe medale zdobyli Marek Plawgo i Anna Jesień.

Chody

Olimpijskie dystanse to 20 km dla kobiet i mężczyzn oraz 50 km dla mężczyzn. Ten ostatni jest jedyną konkurencją lekkoatletyczną, w której nie startują kobiety! Ten blok konkurencji rozsławił w Polsce Robert Korzeniowski, czterokrotny mistrz olimpijski (1996, 2000, 2004), trzykrotny mistrz świata (1997, 2001, 2003) oraz dwukrotny champion Europy (1998, 2002). Obecnie te tradycje kontynuuje Grzegorz Sudoł, który w 2011 roku w mistrzostwach Europy na 20 km wywalczył srebrny medal. Najważniejszymi zasadami są: prostowanie nogi w kolanie oraz utrzymywanie stałego kontaktu z podłożem, nie można jednocześnie odrywać obu nóg. Niedostosowanie się do tych przepisów grozi dyskwalifikacją.

 


 

logo footer