BudownictwoB2B: OknaidrzwiB2B DachyB2B InstalacjeB2B WykańczanieB2B PrzegrodyB2B
 
 
Szukaj według województwa

Wybierz województwo:

 
 
Vademecum

Piłka ręczna - Rodzimy szczypiorniak

Międzynarodowa Federacja Piłki Ręcznej (IHF) podkreśla w swoich oficjalnych dokumentach, że ta dyscyplina należy do... najmłodszych uprawianych za pomocą piłki. Nie wszystkim takie postawienie sprawy odpowiada. Niektórzy wolą, aby o piłce ręcznej mówiono na przykład jako prekursorce piłki... nożnej. Podpierają się przy tym cytatami z Odysei. Homer opisywał, jak starano się rzucić niewielką piłkę jak najwyżej, a następnie ją chwycić. Starożytni Grecy na pewno znali episkyros.

Najstarszy wizerunek ukazujący tę grę znajduje się na posągu z VI w. p.n.e. Piłkę, ułożoną początkowo na kamiennej linii (skyros), podawano wyłącznie za pomocą rąk. Trzeba ją było przenieść poza końcową linię boiska po stronie przeciwnika. Znacznie później, bo w XVI wieku, niejaki Gaurinonius wyróżnił aż siedem rodzajów piłki ręcznej, a grano wówczas wielką skórzaną kulą.

Jednak IHF, szukając własnych korzeni, odwołuje się jedynie do końca XIX wieku. Wówczas niemal równocześnie w kilku państwach Europy zaczęto grać w piłkę rękami. W 1890 roku Konrad Koch, niemiecki nauczyciel z Brunszwiku, zaproponował "raffenbal". Rok później jego rodak, tyle że z Berlina, Karl Schelentz, napisał przepisy dla drużyn 11-osobowych oraz przedstawił zasady techniczno-taktyczne.

W 1898 roku Holger Nielsen wprowadził do programu wychowania fizycznego w gimnazjum w Ordrup "handboll". Wyróżnił siedmioosobowe drużyny, na boisku ustawił je między dwiema bramkami. W Czechach w 1905 roku powstała „hazena”. Rywalizowały siedmioosobowe drużyny, które poruszając się po trzystrefowym boisku, miały za zadanie zdobyć bramkę przeciwnika... Nazwa "handball", obowiązująca do dziś, została przyjęta oficjalnie w 1920 roku. Sześć lat później w Amsterdamie powstała międzynarodowa federacja.

Początek olimpijskiej przygody jest raczej wstydliwy. Piłka ręczna w formie 11-osobowej pojawiła się na igrzyskach olimpijskich jako gra pokazowa w 1936 roku w Berlinie, ponoć na życzenie Adolfa Hitlera. Przez wiele lat funkcjonowały zarówno drużyny 11-, jak i 7-osobowe. Ostateczny kres tej pierwszej formule, która była rozgrywana na... piłkarskich boiskach, położyło przyjęcie „siódemek” do igrzysk olimpijskich. Mężczyźni zadebiutowali na igrzyskach w 1976 roku, a panie cztery lata później. 

W Polsce piłkę ręczną często określa się mianem "szczypiorniaka", a zawodników i zawodniczki "szczypiornistami" i "szczypiornistkami". Ma to związek z miejscem, gdzie ta dyscyplina pojawiła się w naszym kraju po raz pierwszy. Niczym squash w Anglii, tak piłka ręczna w Polsce narodziła się w... więzieniu, a ściśle rzecz ujmując w obozie jenieckim. W 1918 roku polscy legioniści przetrzymywani w obozie w Szczypiornie pod Kaliszem zapożyczyli tę grę od... niemieckich strażników. Szybko dotarła do Lwowa, Krakowa, Poznania, Warszawy, Łodzi i na Śląsk.

W 1928 roku powstał krajowy związek, a rok później Polska weszła do IHF. W 1938 roku w mistrzostwach świata biało-czerwoni zajęli siódme miejsce. Dokładnie dwadzieścia lat później byliśmy już piątą siłą globu. Ale na medale przyszło jeszcze poczekać. Już w "siódemkach", w 1976 roku na igrzyskach olimpijskich w Montrealu polscy szczypiorniści zdobyli brązowe medale. Sukces ten powtórzyli w 1982 roku, zajmując trzecie miejsce w mistrzostwach świata. Powszechnie znani stali się najlepsi zawodnicy tamtych drużyn: Jerzy Klempel, Andrzej Szymczak i Daniel Waszkiewicz. Ten ostatni już jako drugi trener reprezentacji, wraz z innym byłym kolegą z boiska - Bogdanem Wentą, który został pierwszym szkoleniowcem kadry, w 2007 roku doprowadzili Polskę do największego sukcesu - tytułu wicemistrza świata. Na niemieckich parkietach biało-czerwoni dopiero w finale przegrali z gospodarzami. W 2015 roku, już pod wodzą niemieckiego trenera Michaela Bieglera, na mistrzostwach świata w Katarze Polacy wywalczyli brąz. Największy sukces reprezentacji kobiet to 4. miejsce na mistrzostwach świata w 2013 roku.

Nie brakowało również wielkich wyników zespołów klubowych. Piłkarki ręczne Monteksu Lublin zdobyły Puchar Federacji EHF, a męskie drużyny - dwukrotnie Wybrzeże Gdańsk, raz Śląsk Wrocław - awansowały do finału Pucharu Europy. Dwa lata później na mistrzostwach świata Polacy zdobyli brązowy medal. Tym samym zostali pierwszą polską reprezentacją w grach zespołowych, która na dwóch kolejnych imprezach tej rangi stała na podium! Najbardziej utytułowanymi zespołami w krajowych rozgrywkach pozostają wspomniane już ekipy z Gdańska i Wrocławia, ale od kilku lat najważniejszymi ośrodkami są Kielce i Płock, które regularnie dzielą między siebie najcenniejsze trofea i reprezentują kraj w europejskich pucharach.

PODSTAWOWE PRZEPISY GRY

Oficjalne rozgrywki prowadzone są w hali. Jednak można grać na boiskach asfaltowych, a ostatnio piłka ręczna próbuje zaistnieć w odmianie plażowej. W przepisach zapisano, że drużyny mogą liczyć nie więcej niż 14 zawodników. Jednak od maja 2011 roku IHF zezwoliła, aby była możliwość podniesienia tego limitu do 16 zawodników i taka m.in. regulacja obowiązuje w polskich rozgrywkach krajowych. Jednocześnie na parkiecie występuje siedmiu, w tym bramkarz. W każdej chwili można dokonać zmiany, nie ma w tym względzie żadnego ograniczenia także co do liczby roszad. Często się zdarza, że trenerzy wymieniają zawodników w zależności od tego, czy ich zespół atakuje, czy się broni. Celem gry jest zdobycie większej liczby bramek niż rywale.

Mecz dzieli się na dwie połowy po 30 minut z 10-minutową przerwą. IHF zezwala jednak na wydłużenie przerwy do kwadransa i ta zasada jest stosowana na przykład w polskiej lidze, gdy spotkania są transmitowane przez telewizję. Również możliwe jest odstępstwo od zapisanego w przepisach tylko jednego, 60-sekundowego czasu dla trenera w każdej połowie. Z tego uregulowania skorzystano w polskiej lidze, gdzie trenerzy mają trzeci czas, ale z zastrzeżeniem, że nie mogą ich wszystkich wykorzystać w jednej połowie. Piłka może być rzucana, popychana, łapana, uderzana i zatrzymywana. Można ją dotykać wszystkimi częściami ciała oprócz podudzia i stóp. Z tych ostatnich ograniczeń zwolniony jest tylko bramkarz na swoim polu bramkowym.

Gracz będący w posiadaniu piłki może ją podać, kozłować lub trzymać nie dłużej niż 3 sekundy. Nie można wykonać więcej niż trzech kroków z piłką w ręku. Nie można też wyrywać piłki przeciwnikowi czy wybijać mu jej pięścią. Zakazane jest trzymanie popychanie rywala. Za ostre faule zawodnikowi grozi 2-minutowa kara. Trzy tego typu wykluczenia równają się dyskwalifikacji z dalszej gry. Wcześniej zawodnik może otrzymać żółtą kartkę, czyli upomnienie, która skutkuje jedynie odnotowaniem w protokole. Zwyczajowo takich upomnień drużyna może mieć tylko trzy. Potem powinny być wykluczenia. Za faul przy rzucie lub obronę w tzw. kole, czyli polu bramkowym, dyktowane są rzuty karne. Wykonywane są one z odległości siedmiu metrów od bramki.

W odległości 7 metrów od linii bramkowej wyznaczana jest linia rzutu karnego o długości 1 m. W odległości 4 metrów od linii bramkowej wyznacza jest linia o długości 15 cm, ograniczająca odległość wyjścia bramkarza przy karnym. Ponadto wyznacza się linię środkową oraz linię zmian. Dla każdej drużyny strefa zmian to pole oddalone od linii środkowej o 4,5 metra. Bramka na wysokość 2 i szerokość 3 metry. Powinna ona być trwale przymocowana do podłoża lub ściany znajdującej się za nią. Słupki i poprzeczki mają przekrój kwadratu o boku 8 cm. Muszą być pomalowane w poprzeczne pasy w dwóch kontrastowych kolorach, różniących się w wyraźny sposób od koloru podłoża.

Nie ma określonego czasu na przeprowadzenie akcji. O jej długości decydują sędziowie. Najpierw ostrzegają drużynę, że prowadzi tzw. pasywną grę przez podniesienie ręki ugiętej w łokciu, a gdy nadal nie następuje rzut, przekazują piłkę rywalom. Boisko ma wymiary 40 na 20 metrów. Wyznaczone są dwa pola bramkowe ograniczone ciągłą, półkulistą linią 6 metrów, w których mogą przebywać tylko bramkarze. Półkolista linia przerywana, umieszczona w odległości 9 m od bramki, wyznacza miejsce wykonywania rzutów wolnych. Bramka ma 2 metry wysokości i 3 m szerokości.

SPRZĘT

Piłka składa się z gumowej dętki pokrytej zszytymi kawałkami skóry lub tworzywa syntetycznego, które nie mogą być błyszczące i śliskie. Dodatkowo, aby piłka lepiej trzymała się dłoni, zawodnicy stosują podczas gry specjalne kleje. Obwód piłki używanej przez mężczyzn to 58-60 cm, a kobiety grają przy obwodzie 54-56 cm. Ich waga nie przekracza pół kilograma.

STRÓJ

Ubiór drużyny musi być jednolity, inaczej ubrany jest tylko bramkarz. W odróżnieniu od zawodników z pola, którzy mają koszulki z krótkimi rękawami i krótkie spodenki, wkłada on najczęściej dres. Kolory koszulek drużyn przeciwnych powinny być na tyle różne, aby nie było kłopotów z odróżnieniem, do której drużyny należy zawodnik, choć nie mogą być w kolorze trykotów bramkarzy przeciwnika. Nie wolno używać kasków, zakazane jest noszenie biżuterii i okularów w twardych oprawkach oraz innych przedmiotów mogących narażać graczy na zranienie.

 


 

logo footer